آيه : ( سَنُقْرِئُكَ فَلا تَنْسى ، إِلَّا ما شاءَ اللَّه : به زودى به تو قدرت خواندن ميدهيم ، بطورى كه ديگر آن را فراموش نخواهى كرد مگر چيزى را كه خدا بخواهد ) . كه از آيات مكى است و قبل از آيه نسخ مورد بحث كه مدنى است نازل شده ، فراموشى را از رسول خدا نفى مىكند و ميفرمايد : تو ديگر هيچ آيه اى را فراموش نميكنى ، با اين حال ديگر چگونه انساء آيه اى از آيات شامل رسول خدا ( ص ) مىشود ؟ خواهى گفت : در آخر آيه هفتم از سوره اعلى ، جمله : ( إِلَّا ما شاءَ اللَّه ) آمده و از آن فهميده مىشود كه اگر خدا بخواهد ، رسول خدا ( ص ) نيز فراموش مىكند ، در پاسخ مىگوئيم : اين استثناء مانند استثناء در آيه : ( خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَالأَرْضُ ، إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ ، عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ ، در حالى كه همواره و جاودانه در آن بهشتها هستند ، ما دام كه آسمانها و زمين هستند ، الا ما شاء ربك و اين عطائى است كه قطع شدن برايش نيست ) « 1 » مىباشد كه در آيه اى قرار گرفته كه سه بار جاودانگى بهشتيان را تكرار كرده ، هم با كلمه ( خالدين ) و هم با جمله : ( ما دامَتِ السَّماواتُ وَالأَرْضُ ) و هم با جمله : ( عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ ) . پس مىفهميم كه اين استثناء براى اين نيست كه بفهماند يك روزى اهل بهشت از بهشت بيرون ميشوند ، بلكه تنها به اين منظور آمده كه بفهماند خدا مانند شما انسانها نيست كه وقتى كارى از شما سر زد ديگر قدرت و اختيار قبل از انجام آن از دستتان بيرون مىشود ، بلكه خدا بعد از انجام هر كار باز قدرت قبل از انجام را دارد ، در آيه مورد بحث هم استثناء براى همين معنا آمده ، نه اينكه بخواهد بگويد : تو آيات قرآن را فراموش نمىكنى ، مگر آن آياتى را كه خدا بخواهد ، چون اگر منظور اين بود ، ديگر جمله : ( فلا تنسى ، پس ديگر فراموش نميكنى ) معنا نداشت چون از اين جمله بر مىآيد كه فراموش نكردن يك عنايتى است كه خدا به شخص آن جناب كرده و منتى است كه بر آن جناب نهاده و اگر مراد اين بود كه بفرمايد : هر چه را فراموش كنى به مشيت خدا فراموش كرده اى ، اختصاصى براى رسول خدا ( ص ) نميشد چون هر صاحب حافظه اى از انسان و ساير حيوانات ، هر چه را به ياد داشته باشند و هر چه را از ياد ببرند ، همه اش مشيت خدا است . رسول خدا ( ص ) هم قبل از نزول اين آيه و اين اقراء امتنانى كه آيه : ( سَنُقْرِئُكَ فَلا تَنْسى ) وعده آن را مىدهد ، هر چه به ياد ميداشت و يا از ياد مىبرد بمشيت خداى تعالى بود ، و آيه نامبرده هيچ عنايت زائدى براى آن جناب اثبات نمىكند ، در حالى كه ميدانيم در مقام اثبات چنين عنايتى است . پس استثناء در آن جز اثبات اطلاق قدرت ، هيچ منظورى ندارد مىخواهد بفرمايد ما قدرت

--> 1 - سوره هود آيه 108